İçeriğe geç

Para Sayma Makinesi Nasıl Çalışır, Nasıl Kullanılır?

Hazırlayan:

Para Sayma Makinesi Nasıl Çalışır, Nasıl Kullanılır?

Bir desteyi hazneye koyuyorsunuz, birkaç saniye sonra ekranda adet ve tutar beliriyor. Peki bu birkaç saniyede makinenin içinde ne oluyor?

Para sayma makinesinin nasıl çalıştığını bilmek yalnızca merak meselesi değil. Makinenin neden durduğunu, neden bir banknotu ayırdığını ya da neden yanlış saydığını anlamak, onu doğru kullanmanın da yolu.

Bu yazıda bir banknotun makinedeki yolculuğunu, sayım modlarını ve günlük kullanımda dikkat edilmesi gerekenleri anlatıyoruz.

Bir Banknotun Makinedeki Yolculuğu

Modelden modele ayrıntılar değişse de profesyonel para sayma makinelerinin çoğu aynı dört adımla çalışır:

  1. Besleme: Hazneye konulan desteden banknotlar, lastik besleme ruloları tarafından birer birer çekilir. Ayırıcı bir mekanizma, iki banknotun birlikte geçmesini engellemeye çalışır.
  2. Ölçüm: Banknot, hızla sensörlerin önünden geçer. Her sensör banknotun farklı bir özelliğini ölçer.
  3. Karar: Makinenin yazılımı bu ölçümleri hafızasındaki referanslarla karşılaştırır: Bu bir banknot mu, hangi kupür, gerçek mi, tek mi geçti?
  4. Çıkış: Sorunsuz banknot yığıcıya (ön çıkış gözüne) düşer. Sorunlu banknot ya ret gözüne ayrılır ya da makine durup sizi uyarır.

Bütün bu süreç banknot başına saniyenin çok küçük bir kesrinde tamamlanır; GLORY GFS-220 gibi bir cihaz dakikada 1.300 banknota kadar sayabiliyor.

Makine Banknotları Nasıl Sayar?

En temel sayım, banknotun bir optik sensörün önünden geçişinin algılanmasıyla yapılır: her geçiş, sayaçta bir artış demektir.

Asıl iş, sayımın doğru olmasını sağlamaktır. Bunun için makine şu durumları yakalamaya çalışır:

  • Çift banknot: İki banknot yapışık geçerse kalınlık veya ışık geçirgenliği farkından anlaşılır.
  • Zincir banknot: İki banknot üst üste kaymış hâlde geçerse banknotun boyu ve banknotlar arasındaki boşluk normalden farklı ölçülür.
  • Yarım veya yırtık banknot: Boyut referansla tutmaz.

Bu durumlardan biri algılandığında makine ya durur ya da banknotu ret gözüne gönderir. İkinci gözün avantajını para sayma makinesinde ret gözü ne işe yarar yazımızda anlattık.

Para Sayma Makinesi Sahteyi Ayırır mı?

Sahte para kontrolü olan modellerde evet; bunu birkaç farklı sensörü birlikte kullanarak yapar:

  • Ultraviyole (UV): Banknot kâğıdı UV ışık altında belirli bir şekilde tepki verir. Sıradan kâğıda basılmış birçok sahte banknot bu ışık altında farklı parlar.
  • Manyetik (MG): Bazı banknotların mürekkebinde bulunan manyetik izleri arar.
  • Kızılötesi (IR): Gerçek banknotta kızılötesi ışıkta görünen veya kaybolan baskı alanlarını kontrol eder.
  • Görüntü sensörü (CIS): Banknotun yüzeyini tarayıp desenini, ölçülerini ve kupürünü referansla karşılaştırır.

Sensör ne kadar çoksa ve yazılım ne kadar güncelse, sahte banknotu yakalama ihtimali o kadar yüksek olur. Yine de hiçbir makine için "her sahteyi yüzde yüz yakalar" demek doğru değildir. Bir banknotun sahte para uyarısı vermesi de onun kesin sahte olduğu anlamına gelmez: yıpranma, kir veya güncel olmayan bir yazılım da uyarıya yol açabilir.

Gözle yapılabilecek kontrolleri sahte para nasıl anlaşılır, yazılımın rolünü para sayma makinesi yeni banknotları neden tanımaz yazımızda anlattık. Dolarda ve euroda nelere bakılacağı ise sahte dolar nasıl anlaşılır ve sahte euro nasıl anlaşılır rehberlerimizde.

Adet Sayımı ile Değer Sayımı Arasındaki Fark

Para sayma makinelerini ikiye ayıran en önemli özellik budur.

Adet sayımı yapan bir makine yalnızca "kaç yaprak?" sorusunu cevaplar. Destedeki banknotların hepsinin aynı kupür olduğunu varsayar.

Değer sayımı yapan makine, görüntü sensörüyle her banknotun kupürünü tanır ve "toplam ne kadar?" sorusunu cevaplar. 10, 20, 50, 100 ve 200 TL'lerin karıştığı bir desteyi verdiğinizde hem toplam tutarı hem de kupür dökümünü gösterir. Piyasada karışık para sayma makinesi denilen cihazlar bunlardır. GLORY GFS-220 ve GLORY GFS-120T bu sınıfta; iki modeli GFS-220 mi, GFS-120T mi? yazımızda karşılaştırdık.

Bankalar ve büyük nakit merkezleri için bir üst sınıf daha var: tasnif makineleri. Bunlar banknotları kupürüne, yönüne veya kondisyonuna (dolaşıma uygun mu, yıpranmış mı) göre farklı gözlere ayırır. GLORY USF-VT2, GLORY USF-VT3 ve GLORY UW-F serisi bu tür cihazlara örnek.

Sık Kullanılan Sayım Modları

Modların adı markadan markaya değişir ama mantığı aynıdır:

  • Serbest sayım: Desteyi sayar, sonucu gösterir; yeni desteyle sayaç sıfırlanır.
  • Ekleme (toplama): Art arda koyduğunuz destelerin toplamını tutmaya devam eder. Hazneye sığmayan büyük miktarları saymak için kullanılır.
  • Paketleme (batch): Belirlediğiniz adete ulaşınca durur; örneğin 100'lük deste hazırlamak için. GFS-120T'de 5, 10, 20, 25, 50 ve 100'lük hazır ayarlar var.
  • Karışık sayım (değer): Farklı kupürleri tanıyıp toplam tutarı hesaplar.
  • Tek kupür (ayırma): Destede seçilen kupürden farklı bir banknot çıkarsa ayırır veya durur.

Cihazınızda hangi modların bulunduğunu ve nasıl seçildiğini kullanım kılavuzunda bulabilirsiniz.

Para Sayma Makinesi Nasıl Kullanılır? Adım Adım

  1. Desteyi hazırlayın. Ataç, zımba teli, lastik bant ve bantlı banknotları ayırın. Katlanmış köşeleri düzeltin. Bunlar sıkışmanın en sık nedenleridir.
  2. Banknotları hizalayın. Desteyi aynı yöne gelecek şekilde düzleştirin, birbirine yapışmış banknotlar ayrılsın diye hafifçe havalandırın.
  3. Modu ve para birimini seçin. Karışık TL desteğini adet modunda ya da döviz desteğini TL ayarında saymak sık yapılan hatalardandır.
  4. Hazneye düzgün yerleştirin. Kapasiteyi aşmayın; deste hazne kılavuzlarına oturmalı.
  5. Ret gözünü kontrol edin. Sayım bitince ret gözüne düşen banknotları ekrandaki uyarıyla birlikte değerlendirin, gerekirse tek tek tekrar saydırın.
  6. Sonucu kaydedin. Cihazınızda yazıcı veya bağlantı varsa sayım dökümünü alın.
  7. Gün sonunda tozunu alın. Banknotlar ciddi miktarda kâğıt tozu bırakır. Cihazı kapatıp fişini çektikten sonra, kılavuzda belirtilen şekilde kuru ve yumuşak bir fırça veya bezle temizleyin; kılavuz aksini söylemiyorsa sıvı temizleyici kullanmayın.

Para Sayma Makinesi Yanlış Sayar mı?

Bakımlı ve doğru kullanılan bir makine çok nadiren yanlış sayar. Yanlış sayımın en sık nedenleri aşınmış besleme ruloları, kirli sensörler, ayarı bozulmuş ayırıcı mekanizma, kötü durumdaki banknotlar ve hazneye fazla para konulmasıdır.

Aynı desteyi birkaç kez saydırıp farklı sonuçlar alıyorsanız sorun büyük olasılıkla mekaniktir. Belirtilere göre nedenleri para sayma makinesi neden hata verir yazımızda tek tek anlattık.

Ne Zaman Teknik Servise Başvurmalı?

  • Temizliğe rağmen sayım sonuçları tutarsızsa,
  • Banknot sık sık sıkışıyor veya çift alınıyorsa,
  • Gerçek banknotlarda sürekli sahte para uyarısı alıyorsanız,
  • Yeni çıkan bir banknotu tanımıyorsa,
  • Cihazdan alışılmadık bir ses geliyorsa.

Elektro Değişim olarak İstanbul Şişli'deki merkezimizde bakım ve onarım (uzmanlık alanımız GLORY) ve GLORY, Hitachi, ProNote cihazlarda yazılım güncellemesi yapıyoruz. Kapalıçarşı'daki kuyumcu ve döviz bürolarına yerinde servis veriyor, Türkiye genelinden kargoyla gelen cihazları da kabul ediyoruz. Ayrıntılar için teknik servis sayfamıza bakabilir ya da cihazınızın marka ve modelini yazarak bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazıyı paylaşın